Trẻ nên làm gì khi nước lũ bất ngờ dâng lên? Đây là câu hỏi khiến nhiều phụ huynh, thầy cô và cả xã hội trăn trở trong bối cảnh mưa lũ, ngập lụt xảy ra ngày càng thường xuyên tại nhiều địa phương ở Việt Nam, đặc biệt vào mùa mưa bão.

Trong những tình huống nguy hiểm này, trẻ em là đối tượng dễ bị tổn thương nhất do còn hạn chế về thể lực, kỹ năng và khả năng xử lý tình huống. Không ít tai nạn đáng tiếc đã xảy ra chỉ vì các em thiếu kiến thức và kỹ năng ứng phó khi lũ lên nhanh, bất ngờ.

Chính vì vậy, việc trang bị cho trẻ những kiến thức và kỹ năng cần thiết để đối phó với lũ lụt là vô cùng quan trọng. Bài viết này sẽ giúp cha mẹ, thầy cô và các em nhỏ hiểu rõ trẻ nên làm gì khi nước lũ bất ngờ dâng lên, những hành động nguy hiểm cần tránh và cách bảo vệ bản thân an toàn nhất trong tình huống thiên tai.

Vì sao trẻ cần được dạy kỹ năng ứng phó khi nước lũ dâng lên?

Trẻ em thường:

• Hiếu động, tò mò, dễ chủ quan
• Chưa nhận thức đầy đủ mức độ nguy hiểm của nước lũ
• Dễ hoảng loạn khi gặp tình huống bất ngờ

Trong khi đó, nước lũ có thể:

• Dâng rất nhanh chỉ trong vài phút
• Che giấu hố sâu, miệng cống, dòng chảy mạnh
• Mang theo rác, vật sắc nhọn, điện rò rỉ

Nếu không được dạy trước, trẻ rất dễ gặp nguy hiểm. Do đó, dạy trẻ kỹ năng phòng tránh lũ lụt không phải là làm trẻ sợ, mà là giúp trẻ biết cách tự bảo vệ mình.

Trẻ nên làm gì khi thấy nước lũ bắt đầu dâng lên?

Bình tĩnh và gọi người lớn ngay lập tức

Điều quan trọng đầu tiên cha mẹ cần dạy trẻ là: Không hoảng loạn – không tự ý xử lý một mình

Khi thấy:

• Nước mưa ngập nhanh
• Nước suối, ao hồ dâng cao
• Dòng nước chảy xiết bất thường

Trẻ cần:

• Gọi to người lớn xung quanh
• Báo ngay cho cha mẹ, thầy cô hoặc người có trách nhiệm
• Không giấu, không nghĩ “chắc không sao”

Nhanh chóng di chuyển đến nơi cao và an toàn

Khi nước lũ dâng lên, nguyên tắc quan trọng nhất là tránh xa nước.

Trẻ cần được dạy:

• Leo lên tầng cao của ngôi nhà
• Đứng trên nền cao, gò đất, cầu thang, bàn chắc chắn
• Đi theo người lớn đến nơi sơ tán an toàn nếu được yêu cầu

Tuyệt đối không:

• Đứng giữa dòng nước chảy
• Trèo cây yếu, cột điện
• Chạy ngược dòng nước

Những việc trẻ tuyệt đối không nên làm khi có lũ

Không tự ý lội nước

Nhiều trẻ nghĩ nước chỉ “ngập một chút” nên vô tư lội qua. Đây là hành động cực kỳ nguy hiểm.

Nước lũ có thể:

• Chảy xiết dù nhìn có vẻ nhẹ
• Có hố sâu, cống ngầm không nhìn thấy
• Gây trơn trượt, cuốn ngã

Dạy trẻ ghi nhớ:
“Không lội nước – không bơi – không nghịch nước lũ.”

Không vớt đồ, không đuổi theo đồ bị cuốn trôi

Đồ chơi, dép, cặp sách trôi theo dòng nước không đáng để đánh đổi an toàn.

Trẻ cần hiểu:

• Đồ mất có thể mua lại
• Mạng sống là quan trọng nhất

Cha mẹ nên dặn trẻ câu đơn giản, dễ nhớ:
“Người an toàn trước, đồ đạc sau.”

Không đến gần dây điện, cột điện, trạm điện

Nước lũ có thể gây rò rỉ điện, dẫn đến điện giật rất nguy hiểm.

Dạy trẻ:

• Tránh xa dây điện rơi
• Không chạm vào ổ cắm, thiết bị điện khi tay ướt
• Báo ngay cho người lớn nếu thấy điện nguy hiểm

Trẻ nên làm gì khi bị mắc kẹt trong nước lũ?

Giữ chặt vật nổi

Nếu chẳng may rơi vào vùng nước:

• Bám vào can nhựa, chai nước, thùng xốp, mảnh gỗ
• Cố gắng giữ đầu nổi trên mặt nước
• Không vùng vẫy mạnh gây mất sức

Kêu cứu đúng cách

Dạy trẻ:

• La lớn “Cứu với!”
• Vẫy tay khi thấy người hoặc thuyền cứu hộ
• Không khóc trong im lặng vì dễ kiệt sức

Kỹ năng phòng tránh lũ lụt cha mẹ nên dạy trẻ từ sớm

Dạy trẻ nhận biết dấu hiệu nguy hiểm

Ví dụ:

• Mưa lớn kéo dài
• Nước sông, suối đổi màu đục
• Dòng nước chảy nhanh bất thường

Tập cho trẻ phản xạ an toàn

Cha mẹ có thể:

• Đóng vai tình huống giả định
• Hỏi trẻ: “Nếu nước dâng thì con làm gì?”
• Sửa sai nhẹ nhàng, không dọa nạt

Chuẩn bị kỹ năng thoát hiểm cơ bản

• Dạy trẻ số điện thoại khẩn cấp
• Dạy trẻ nghe theo hướng dẫn của người lớn
• Cho trẻ biết vị trí an toàn trong nhà

Vai trò của gia đình và nhà trường trong việc bảo vệ trẻ mùa lũ

Trẻ chỉ có thể an toàn khi:

• Gia đình thường xuyên nhắc nhở, hướng dẫn
• Nhà trường lồng ghép kỹ năng phòng chống thiên tai
• Cộng đồng cùng quan tâm và hỗ trợ

Giáo dục kỹ năng sống không cần quá phức tạp, chỉ cần:

• Nói rõ ràng
• Lặp lại nhiều lần
• Phù hợp với độ tuổi của trẻ

Nước lũ có thể đến nhanh và khó lường, nhưng sự chuẩn bị đúng cách sẽ giúp trẻ giảm thiểu tối đa rủi ro. Khi được trang bị kiến thức và kỹ năng ứng phó cần thiết, trẻ sẽ biết cách bình tĩnh, tránh xa nguy hiểm và bảo vệ bản thân trong những tình huống khẩn cấp. VietUp Academy mong rằng gia đình, nhà trường và cộng đồng hãy cùng chung tay dạy trẻ kỹ năng phòng tránh lũ lụt ngay từ hôm nay, bởi mỗi bài học nhỏ có thể tạo nên sự an toàn lớn cho các em trong mùa mưa lũ.