Kỹ năng xử lý khi bị bạn bè trêu chọc hoặc bắt nạt là điều trẻ cần được trang bị sớm, bởi đây là tình huống không hiếm gặp trong môi trường học đường.

Nhiều hành động tưởng như chỉ là đùa vui nhưng khi lặp lại và gây tổn thương, sợ hãi cho trẻ thì đã trở thành bắt nạt. Nếu không được hướng dẫn đúng cách, trẻ dễ rơi vào trạng thái tự ti, thu mình hoặc sợ đến trường.

Chính vì vậy, kỹ năng xử lý khi bị bạn bè trêu chọc hoặc bắt nạt giúp trẻ biết cách bảo vệ bản thân, giữ vững sự tự tin và phát triển lành mạnh về tinh thần cũng như nhân cách.

Hiểu đúng về trêu chọc và bắt nạt học đường

Trêu chọc là gì?

Trêu chọc thường là những hành động, lời nói mang tính đùa cợt. Tuy nhiên, khi:

• Trẻ cảm thấy khó chịu, buồn bã
• Việc trêu chọc diễn ra thường xuyên
• Người trêu không dừng lại dù đã bị phản đối

thì trêu chọc đã trở thành hành vi gây tổn thương.

Bắt nạt học đường là gì?

Bắt nạt học đường là hành vi cố ý làm tổn thương người khác, có thể bao gồm:

• Bắt nạt bằng lời nói (chê bai, miệt thị, đe dọa)
• Bắt nạt bằng hành động (xô đẩy, đánh, phá đồ)
• Bắt nạt tinh thần (cô lập, lan truyền tin xấu)
• Bắt nạt trên mạng (tin nhắn, mạng xã hội)

Việc nhận diện sớm giúp ba mẹ và thầy cô can thiệp kịp thời, tránh để trẻ chịu ảnh hưởng lâu dài.

Vì sao trẻ cần được dạy kỹ năng xử lý khi bị bắt nạt?

Giúp trẻ tự tin bảo vệ bản thân

Khi được trang bị kỹ năng phù hợp, trẻ sẽ:

• Không hoảng loạn khi bị trêu chọc
• Biết cách phản ứng rõ ràng, dứt khoát
• Không cảm thấy mình yếu đuối hay đáng trách

Sự tự tin chính là “lá chắn” đầu tiên giúp trẻ đối mặt với hành vi bắt nạt.

Hạn chế tổn thương tâm lý lâu dài

Trẻ bị bắt nạt kéo dài có nguy cơ:

• Tự ti, lo âu
• Sợ giao tiếp
• Trầm cảm hoặc hành vi tiêu cực

Việc dạy trẻ cách xử lý giúp con giải tỏa cảm xúc và không dồn nén nỗi đau.

Giúp trẻ hình thành kỹ năng xã hội quan trọng

Thông qua việc học cách đối mặt với trêu chọc và bắt nạt, trẻ sẽ:

• Biết đặt ranh giới cá nhân
• Biết tìm kiếm sự giúp đỡ đúng lúc
• Phát triển trí tuệ cảm xúc (EQ)

Kỹ năng xử lý khi bị bạn bè trêu chọc hoặc bắt nạt giúp trẻ tự tin bảo vệ bản thân

Dạy trẻ nhận diện hành vi không phù hợp

Trước tiên, trẻ cần hiểu rằng:

• Không phải mọi lời nói, hành động đều phải chấp nhận
• Trẻ có quyền nói “không” khi cảm thấy không thoải mái

Ba mẹ nên giúp trẻ phân biệt:

• Đùa vui lành mạnh
• Trêu chọc gây tổn thương
• Bắt nạt cần được can thiệp

Giữ bình tĩnh và kiểm soát cảm xúc

Khi bị trêu chọc hoặc bắt nạt, phản ứng nóng giận hoặc khóc lóc thường khiến tình huống tệ hơn. Ba mẹ nên dạy trẻ:

• Hít thở sâu
• Giữ giọng nói bình tĩnh
• Không đáp trả bằng bạo lực

Sự bình tĩnh giúp trẻ giữ thế chủ động và giảm căng thẳng.

Dạy trẻ phản hồi dứt khoát bằng lời nói

Một kỹ năng quan trọng là nói rõ ràng và kiên quyết. Trẻ có thể được hướng dẫn nói những câu đơn giản như:

• “Mình không thích bạn nói như vậy.”
• “Dừng lại đi.”
• “Đừng làm thế nữa.”

Việc nói ngắn gọn, ánh mắt thẳng và giọng chắc chắn giúp trẻ thể hiện ranh giới cá nhân.

Biết cách bỏ đi đúng lúc

Không phải lúc nào đối thoại cũng hiệu quả. Ba mẹ nên dạy trẻ rằng:

• Bỏ đi không phải là yếu đuối
• Rời khỏi tình huống nguy hiểm là lựa chọn an toàn

Trẻ nên tìm đến nơi có người lớn hoặc bạn bè đáng tin cậy.

Tìm kiếm sự giúp đỡ từ người lớn

Nhiều trẻ sợ “mách lẻo”, nhưng ba mẹ cần giúp con hiểu rằng:

• Nhờ người lớn hỗ trợ là hành động bảo vệ bản thân
• Đó không phải là việc làm sai

Trẻ nên biết tìm đến:

• Thầy cô
• Ba mẹ
• Nhân viên nhà trường

Xây dựng sự tự tin và lòng tự trọng

Trẻ tự tin thường ít trở thành mục tiêu của bắt nạt. Ba mẹ có thể:

• Khích lệ điểm mạnh của con
• Ghi nhận nỗ lực thay vì chỉ kết quả
• Cho trẻ tham gia hoạt động thể thao, nghệ thuật, kỹ năng

Sự tự tin giúp trẻ đứng vững trước những lời trêu chọc.

Dạy trẻ cách kết nối và xây dựng mối quan hệ tích cực

Có bạn bè thân thiết giúp trẻ:

• Cảm thấy được bảo vệ
• Không cô lập
• Dễ tìm sự hỗ trợ khi cần

Ba mẹ nên khuyến khích trẻ:

• Tham gia hoạt động nhóm
• Học kỹ năng giao tiếp
• Biết tôn trọng và hợp tác

Những sai lầm ba mẹ cần tránh khi trẻ bị bắt nạt

Phớt lờ hoặc xem nhẹ vấn đề

Câu nói như “chuyện trẻ con thôi” có thể khiến trẻ:

• Cảm thấy không được bảo vệ
• Thu mình và không chia sẻ nữa

Ép trẻ phải chịu đựng

Việc khuyên trẻ “cố chịu đi” dễ khiến:

• Trẻ tổn thương sâu sắc
• Mất niềm tin vào người lớn

Dạy trẻ dùng bạo lực đáp trả

Bạo lực không giải quyết được vấn đề mà còn khiến:

• Trẻ gặp rắc rối kỷ luật
• Mâu thuẫn leo thang

Vai trò của gia đình và nhà trường

Gia đình và nhà trường cần phối hợp để:

• Tạo môi trường an toàn, tôn trọng
• Lắng nghe và hỗ trợ trẻ kịp thời
• Giáo dục kỹ năng sống và cảm xúc

Sự đồng hành này giúp trẻ không cảm thấy đơn độc khi đối mặt với bắt nạt.

Dạy kỹ năng phòng ngừa bắt nạt cho trẻ từ sớm

Ba mẹ nên:

• Dạy trẻ nhận diện cảm xúc
• Rèn luyện kỹ năng giao tiếp
• Hướng dẫn trẻ xử lý tình huống giả định

Phòng ngừa luôn tốt hơn xử lý khi vấn đề đã trở nên nghiêm trọng.

Kết luận

Trang bị kỹ năng xử lý khi bị bạn bè trêu chọc hoặc bắt nạt không chỉ giúp trẻ tự tin bảo vệ bản thân mà còn là nền tảng để trẻ phát triển nhân cách, trí tuệ cảm xúc và kỹ năng xã hội.

Khi trẻ biết cách lên tiếng, đặt ranh giới và tìm kiếm sự giúp đỡ đúng lúc, các em sẽ mạnh mẽ hơn trước những thử thách trong môi trường học đường và cuộc sống.

Để giúp trẻ hình thành sự tự tin và biết cách bảo vệ bản thân trước những tình huống trêu chọc hay bắt nạt, trẻ cần được trang bị kỹ năng sống trong một môi trường giáo dục tích cực và an toàn.

VietUp Academy xây dựng các chương trình chú trọng phát triển kỹ năng giao tiếp, kiểm soát cảm xúc và ứng phó với các tình huống xã hội thông qua hoạt động trải nghiệm thực tế. Nhờ đó, trẻ dần hình thành bản lĩnh, biết đặt ranh giới cá nhân và tự tin hơn trong học tập cũng như cuộc sống hằng ngày.